Stowarzyszenie Ratuj Tenczyn odtworzyło historyczny proporzec

Stowarzyszenie Ratuj Tenczyn z przyjemnością informuje, że dobiegły końca ponad dwuletnie prace związane z odtworzeniem proporca rodu Tęczyńskich. Realizacja projektu pozwoliła na wzbogacenie kolekcji pamiątek związanych z zamkiem Tenczyn o kolejny eksponat, świadczący o wspaniałej historii tego cennego zabytku.

Prace związane z wykonaniem proporca poprzedzone były wielomiesięcznymi badaniami zachowanych zabytków i opisów historycznych mogących świadczyć o jego wyglądzie, konsultacjami z historykami sztuki, specjalistami w dziedzinie heraldyki, muzealnikami. Konieczne było bowiem określenie wyglądu i kształtu proporca, jego rozmiarów, materiałów jak również technik, jakie miały być użyte w pracach odtworzeniowych. Dzięki wyjaśnieniu tych, jak i wielu innych zagadnień, udało się wykonać proporzec z wykorzystaniem historycznych metod i z użyciem takich jak przed wiekami materiałów. Pracownia rekonstrukcji historycznych Amictus, która wykonywała proporzec zastosowała metodę haftu, aplikacji wyszywanej i malowania detalu. Materiały (ręcznie tkany jedwab i nici) sprowadzone zostały z Indii. Drzewce wraz z grotem stanowiące integralną część proporca wykonane zostały również zgodnie z wykorzystaniem historycznych metod i materiałów. Na proporcu zrekonstruowanym przez stowarzyszenie Ratuj Tenczyn herb Tęczyńskich przedstawiony jest w wersji z 1561 roku. Jako wzór posłużył jego szkic oraz opis z herbarza Bartosza Paprockiego (1584 r.) a także barwne wizerunki widniejące na portrecie Jana Magnusa Tęczyńskiego, jak również na obrazie znajdującym się w kościele klasztoru w Rytwianach.

Wedle opisu w dokumencie cesarskim z 30 IX 1527 r. (potwierdzonego opisem w późniejszym akcie cesarza Ferdynanda I z 11 IV 1561 r.) herb hrabiowski Tęczyńskich miał tarczę czteropolową, na niej w krzyż dwa topory (w polu heraldycznie prawym górnym i lewym dolnym) i dwa dwugłowe orły cesarskie (w pozostałych polach). Pola drugie i trzecie wraz z umieszczonymi w nich dwugłowymi orłami płatanymi w słup (określenie B. Paprockiego) zostały (każde) przedzielone pionowo na dwa półpola: białe (srebrne) i czerwone, w ten sposób, że czerwona część orła widniała w polu srebrnym, srebrna zaś – w czerwonym. Dwuczęściowy był także klejnot. Składał się on z dwóch hełmów srebrnych; nad prawym widniał w tradycyjnych barwach dotychczasowy topór, nad lewym zaś czerwonosrebrny dwugłowy orzeł ze wzniesionymi skrzydłami (identyczny jak w polu tarczy). Z hełmów spływały po obu stronach tarczy labry srebrne i czerwone (Należy pamiętać, że strony, heraldyczna prawa i lewa nie są tymi stronami w rozumieniu patrzącego na herb. Herb opisuje się od strony rycerza trzymającego tarczę). Herb hrabiowski Tęczyńskich uzyskał swój ostateczny kształt w wyniku przywileju cesarza Ferdynanda I z 11 IV 1561 r.: pośrodku czteropolowej tarczy umieszczone zostało dodatkowe pole błękitne w kształcie tarczy, a na niej zwrócony w prawo złoty lew w złotej koronie na łbie, z podniesionym ogonem, stojący na tylnych łapach, z przednimi wzniesionymi, gotów do walki. Zmodyfikowano też klejnot. Widniejący nad tarczą srebrny hełm zwieńczony został złotą koroną, nad nią zaś umieszczono złotego lwa w koronie, identycznego jak w polu tarczy, trzymającego w prawej przedniej łapie topór. Z hełmu spływały labry – wzdłuż prawego brzegu tarczy w kolorze czerwonym i białym, wzdłuż lewego – błękitnym i złotym.

Kolejnym etapem projektu, realizowanego przy wsparciu ze środków Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, będzie przeprowadzenie pięciu prelekcji na temat proporca jak i historii zamku Tenczyn, które odbędą się w najbliższym czasie w Miejsko-Gminnej Bibliotece Publicznej w Krzeszowicach. Dzięki nim młodzież gimnazjalna, jak również mieszkańcy gminy Krzeszowice będą mogli lepiej poznać wspaniałą historię regionu.

Tego typu projekty realizowane przez stowarzyszenie spełniają zarówno rolę edukacyjną skierowaną do lokalnej społeczności , jak również funkcję wspierającą lokalny samorząd w pozyskiwaniu środków na zabezpieczanie tak ważnego dla naszego regionu zabytku jakim jest zamek Tenczyn. Odtworzony proporzec oglądać można od 01.02.2014 r. w Miejsko-Gminnej Bibliotece Publicznej w Krzeszowicach, gdzie zawisł obok reprodukcji historycznych portretów Tęczyńskich. Stowarzyszenie Ratuj Tenczyn gromadzi i odtwarza pamiątki po Tęczyńskich licząc, że trafią one kiedyś do muzeum, które stworzone będzie w remontowanym obecnie zamku Tenczyn.